Ba Lan – miền đất hứa?

Một cô gái quét dọn nhà cửa từ Ukraina, một thanh niên bán hàng từ Ni-giê-ria, một cô đầu bếp từ Việt Nam đều vui vẻ và cảm thấy hài lòng về công việc ở Ba Lan – đó là hình ảnh thị trường lao động của Ba Lan trong tương lai. Theo các chuyên gia, 25 năm nữa, dân số Ba Lan sẽ giảm đi 2 triệu người, trong đó ¼ sẽ ở tuổi hưu, vì thế nhập khẩu lao động trở thành nhu cầu cấp thiết.

Hiện chúng ta đang là trạm trung chuyển họ sang Tây Âu. Ba Lan ngày càng trở nên hấp dẫn với người nước ngoài. Đúng thật vì con gái Ba Lan tuyệt vời, John Godson, nghị sĩ PO, đến từ Ni-giê-ria hơn chục năm đã ngưỡng mộ Ba Lan tới mức như vậy.  

Năm 2005 Ba Lan đã cấp giấy phép lao động cho 10 nghìn lao động, năm 2011, chỉ mới nửa đầu năm con số này là 20 nghìn, như vậy số lao động cả năm có thể đến 40 nghìn, chưa kể số không có giấy phép. Đó là số tỵ nạn, sinh viên các trường đại học, cặp vợ (chồng) với công dân Ba Lan: lao động không có phép.

Năm 2012 chắc chắn sẽ có nhiều lao động ở Ba Lan là người nước ngoài. Đó là kết quả của đợt viza nhân đạo bắt đầu từ tháng 01.2012 cho phép cư trú hợp pháp và được phép lao động 2 năm đối với người nước ngoài đến Ba Lan trước năm 2007. Làm tốt đợt viza nhân đạo cũng là cách tốt nhất hạn chế lao động chợ đen đang không được quản lý ở Ba Lan. Người nước ngoài sẽ làm những việc mà người Ba Lan không muốn. Con số này là hàng trăm nghìn người, mà thanh tra lao động thì chỉ cho con số hàng nghìn người. Chủ hãng muốn thuê lao động là người nước ngoài vì trả lương thấp, họ chăm chỉ trong công việc, điều này đã được kiểm chứng, ông nghị sĩ Artur Satora - phát ngôn viên của cơ quan Thống Kê Quốc gia (GUS) đánh giá.

Khai báo thuế 2011

Tuy còn 3 tháng nữa, nhưng đã đến lúc mọi người bắt đầu việc báo cáo khai thuế (đến 30.04.2012 các biểu khai báo là PIT-36, PIT-36L, PIT- 37, PIT-38, PIT-39 cho năm 2011). Nhân viên phòng thuế yêu cầu cung cấp các chứng từ được phép khấu trừ thuế từ thu nhập hay thuế VAT. Phòng thuế có thời gia 6 năm để kiểm tra việc khai báo có chuẩn xác không. Khi khai báo cần nói rõ mọi nguồn thu nhập. Giấu diếm trước phòng thuế sẽ gây nên nhiều phiền toái về sau.

Một khi thu nhập thấp, mà chi tiêu nhiều như mua ô-tô, mua nhà, thuyền thể thao...Luật về thuế thu nhập của người lao động (Điều 51, 2010, điểm 307 và những thay đổi sau đó) từ nguồn thu không khai báo thì phải trả thuế (PIT môn bài) 75 %. Mức thuế này khá cao là đề phòng người trốn thuế – bà Joanna Skibicka, cố vấn thuế của Stone&Feather Tax Advisory giải thích.

Thời gian trả thuế không chậm hơn 14 ngày kể từ khi nhận được quyết định. Việc trao quyết định được ghi rõ trong quy định (Điều 8, 2005, mục 60 và những thay đổi sau đó): tại nhà ở, nơi làm việc, qua quản gia, hàng xóm (có biên nhận), và giấy báo tin sẽ gài thậm chí ở cánh cửa nơi ở hoặc trước cửa nhà. Trường hợp không trao được quyết định, thông báo sẽ để lại ở hòm thư 14 ngày. Nếu người lao động nhận ngoài tiền lương còn có các khoản từ những hợp đồng khác thì khai vào biểu thuế PIT-37.

Năm 2011, người trả thuế sử dụng Internet qua mobil, thì phải có hoá đơn VAT về dịch vụ này. Phòng thuế sau 3 năm mới yêu cầu cung cấp chứng từ, điều này nằm trong quy định. Người đóng thuế chuyển cho nhà thờ một khoản tiền (vd 3 nghìn zł.), nhưng không qua tài khoản của nhà thờ (konto kościoła). Phòng thuế có thể từ chối khoản tài trợ, khi không có bằng chứng đích thực. Người trả thuế đang trông nom đứa trẻ tật nguyền, phải thuê người giúp đưa trẻ đi điều trị (vd, luyện tập phục hồi chức năng). Tiền chi phí đi lại có được trừ vào tiền thu nhập? Phòng thuế phải kiểm tra lại. Người trả thuế tiến hành sửa nhà, hoá đơn mua nguyên vật liệu có thuế VAT phải giữ lại để phòng thuế kiểm tra xem có đúng mục đích không? Đây chỉ là một vài ví dụ về chứng từ trong khai báo trả thế cho năm tài chính 2011. Có thể xem chỉ dẫn trên báo „Dziennika GazetyPrawnej: Mục PIT”.

Doanh nghiệp không phải trả thuế VAT, nếu chưa nhận được tiền của đối tác. Việc cung cấp hàng hoá, dịch vụ phải có hoá đơn VAT, chậm nhất sau 7 ngày kể từ ngày giao hàng hoặc hoạt động dịch vụ (trừ một số ngoại lệ). Nhưng nếu không thực hiện trả thuế trong tháng có hoá đơn VAT thì trả thuế VAT vào tháng tiếp theo (ngày 25 mỗi tháng). Không viết hoá đơn trong thời gian chỉ còn dưới 7 ngày là hết tháng.

Dự thảo kéo dài tuổi nghỉ hưu

Dự thảo kéo dài tuổi nghỉ hưu sẽ được trình lên Hội Đồng Bộ Trưởng. Sau khi có ý kiến phê chuẩn, sẽ đưa ra thảo luận chung. Nhiều khả năng sẽ thông qua trong quý I.2012 và có hiệu lực vào năm 2013. Dự thảo theo sát báo cáo trong tuyên ngôn của thủ tướng (expose), không có sự dung hoà nào theo đề nghị của đảng nông dân (phụ nữ sinh con có thể về hưu sớm hơn 3 năm cho mỗi 1 cháu được sinh).

Theo thủ tướng Tusk, đề nghị trên rất khó thực thi, chế độ cho phụ nữ sinh con cần được quan tâm trong những quy định khác như hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nhiều con, chế độ lao động... Việc kéo dài tuổi lao động đến tuổi 67 sẽ hoàn thành vào năm 2040 với nữ giới và 2020 cho nam giới. Sẽ có thảo luận trên diễn đàn Quốc hội và thương thảo giữa Chính phủ, Công Đoàn và Giới chủ. Ngân sách sẽ tiết kiệm được hàng tỷ zloty từ quy định mới về tuổi lao động. Con số này đạt  0,2 tỷ zł vào năm 2013, 1,9 tỷ vào năm 2014 và 3,8 tỷ vào năm 2015, bộ trưởng Bộ Lao động – ông Władysław Kosiniak-Kamysz thông báo.

Những năm sau đó con số này sẽ còn tăng hơn. Năm 2020 phụ nữ về hưu ở tuổ 61,9, họ sẽ có 19 năm hưu, còn đàn ông hưu ở tuổi 67, sẽ có thêm khoảng 6 năm hưu, còn đến năm 2040, mọi người đều nghỉ hưu ở tuổi 67 thì phụ nữ sẽ nghỉ thêm 16 năm hưu, đàn ông thêm 10 năm, (năm 2010 ở Ba Lan, đàn ông tuổi thọ trung bình là 72,1 năm, còn phụ nữ con số này là 80,6).

Xung quanh chế độ nghỉ hưu có nhiều tình huống cụ thể. Người lao động và chủ doanh nghiệp phải tuân thủ những quy định của luật pháp. Chẳng hạn, chủ hãng không huỷ hợp đồng của người lao động, khi họ có thời gian ít hơn 4 năm để về hưu. Đối với người nghỉ mất sức do không đủ điều kiện lao động hoặc xí nghiệp phá sản thì quyền lợi trên không được bảo vệ.

Nhiều thông tin có thể tham khảo qua mục: Khi nào người lao động trước về hưu được bảo vệ khỏi mất việc? đăng trong tờ tin Dziennika Gazety Prawnej: Od kiedy pracownik przed emeryturą jest chroniony przed zwolnieniem

Xuân Nhung (queviet.pl)