. Một cô người nước ngoài sang Ba Lan từ năm 2004. Vào năm 2007 cô này phải về Ucraina dự lễ tang. Vì có nguyên nhân vượt quá thời hạn cư trú, nên tại biên giới đã bị nhận lệnh cấm vào Ba Lan trong vòng 12 tháng. Sau hơn 12 tháng, vào năm 2009 cô này lại sang Ba Lan và vẫn đang sinh sống ở đây. Liệu cô này có thể xin được giấy phép cư trú theo Luật ân xá hay không? Xin nhấn mạnh là cô này có liên quan tình cảm mật thiết với Ba Lan và biết nói tiếng Ba Lan, gia đình cô ấy và cả cô ấy cũng có gốc Ba Lan.

Một trong những điều kiện để cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá, là sinh sống liên tục trong lãnh thổ Ba Lan. Coi như là đang sinh sống liên tục trong lãnh thổ Cộng hòa Ba Lan, nếu như không một chuyến đi du ngoại nào dài hơn 6 tháng và tổng cộng các chuyến đi là không quá 10 tháng, trừ trường hợp là phải đi hải ngoại:

. đi làm các công việc nghiệp vụ hay là đi làm ở ngoài lãnh thổ Cộng hòa Ba Lan, dựa trên cơ sở hợp đồng lao động ký kết với chủ việc làm, mà người này có trụ sở ở ngoài lãnh thổ Cộng hòa Ba Lan;

. đi cùng với vợ (chồng) mà người đó phải đi làm nghiệp vụ hay là công tác theo các điều kiện như nêu ra ở điểm 1;

. người nước ngoài đi chữa bệnh.

Nếu cô người nước ngoài đã ở ngoài lãnh thổ Ba Lan 1 năm, vì nguyên nhân là phải thi hành lệnh tự đi ra khỏi quốc gia này, nên không có hoàn cảnh nào như nêu ra nói trên làm cơ sở công nhận cho phép đứt đoạn - do vậy có lẽ công việc cư trú của cô này sẽ không được công nhận là liên tục.

Nhưng cô người nước ngoài có thể xin thẻ theo Luật ân xá, nếu như cô ấy có một trong các bối cảnh dưới đây:

     . đang ở Ba Lan liên tục ít nhất từ ngày 01.01.2010 và trước ngày này đã bị cấp quyết định cuối cùng là từ chối không được cấp quy chế tỵ nạn, trong quyết định có tuyên án về việc trục xuất và công việc cư trú của người đó tính vào ngày Bộ luật đi vào thực tiễn (tức là vào ngày 01.01.2012) là đang bất hợp pháp;

     . vào ngày 01.01.2010 Người nước ngoài vẫn đang chờ thủ tục cấp quy chế tỵ nạn, khi mà đã nộp đơn xin tiếp theo.

Cũng cần nhấn mạnh là khi xem xét đơn cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá thì sẽ không xem xét gì đến các yếu tố như là mối liên quan tình cảm đến Ba Lan hay là gốc gác liên quan đến Ba Lan, để có cơ sở cấp giấy phép như vậy.

Nhưng nếu cô người nước ngoài muốn hồi hương về nước xuất xứ mà không bị hậu quả có hại gì vì mình đang sinh sống bất hợp pháp trong lãnh thổ Ba Lan, có thể cứ nộp đơn lên cho Tỉnh trưởng có thẩm quyền địa lý để xin thẻ theo Luật ân xá. Nếu đơn xin nộp đúng thời hạn theo luật (tức là từ ngày 01.01.2012 đến ngày 02.07.2012) và đơn không còn thiếu xót hồ sơ hình thức hay là có thiếu thì cũng đã bổ xung đầy đủ, Tỉnh trưởng đóng một con dấu vào giấy tờ thông hành của người nước ngoài để khẳng định là đã nộp đơn xin thẻ theo Luật ân xá, dựa trên cơ sở đó, cô này có thể đi qua biên giới Ba Lan với mục đích hồi hương về nước xuất xứ.

 . Người nộp đơn sẽ được nhận một con dấu, mà con dấu này sẽ hợp thức hóa cư trú của người đó cho đến khi ra quyết định cuối cùng. Vậy quyết định cuối cùng là cần hiểu quyết định từ chối khi nộp đơn, hay là quyết định cấp ra trong thủ tục phúc thẩm?

Chiểu theo Bộ luật Thủ tục Hành chính, các quyết định mà không cho phép viết đơn khiếu nại theo thủ tục hành chính các cấp hay là không cho phép nộp đơn xin xem xét lại một lần nữa, đã là những quyết định có hiệu lực cuối cùng.

Về câu hỏi nói trên, cần giải thích là quyết định từ chối của Tỉnh trưởng có thẩm quyền địa lý sẽ trở thành có hiệu lực cuối cùng, nếu như trong vòng 14 ngày theo luật mà không kịp viết đơn khiếu nại về quyết định của cơ quan sơ thẩm hay là của cơ quan phúc thẩm, tức là phải gửi cho Cục trưởng Sở ngoại kiều, thời hạn để viết đơn khiếu nại sẽ không được gia hạn.

 . Sau khi nhận được quyết định cuối cùng là bị từ chối, Người nước ngoài đang xin cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá có thể hồi hường về nước xuất xứ mà không bị hậu quả gì (trục xuất, cấm vào Ba Lan) và lại xin quay lạn Ba Lan hợp pháp hay không?

Trong trường hợp nhận được quyết định cuối cùng là bị từ chối không cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá, Người nước ngoài sẽ phải áp dụng các nguyên tắc hiện hành của Bộ luật ra ngày 13.06.2003 về người nước ngoài (Công báo năm 2006, số 234, phần 1694 cùng các sửa đổi sau này), có nghĩa là Người nước ngoài có thể bị lĩnh quyết định có trách nhiệm tự đi ra khỏi hay là bị trục xuất ra khỏi lãnh thổ Ba Lan.

 . Nếu có thể tự đi ra mà không có hậu quả gì xấu, sau khi đã nộp đơn khiếu nại, vậy khi đã đi mất rồi thì đơn khiếu nại có thể bị cứ để đó mà không xem xét hay không?

Nếu như đơn khiếu nại không thiếu thủ tục hình thức (thí dụ như là kiểu thiếu giấy ủy quyền, thiếu chữ ký) thì không có cơ sở gì mà cứ để đó mà không xem xét đơn khiếu nại. Nhưng cũng cần nhớ là đương sự đang sinh sống ở nước ngoài hay là có trụ sở ở nước ngoài, nếu không cử ra Người được ủy quyền đang sinh sống trong nước để làm việc thay, có trách nhiệm phải cử ra ai đó làm Người được ủy quyền để nhận hộ thư từ. Trong trường hợp không chịu cử ra ai đó làm Người được ủy quyền nhận hộ thư từ ở Ba Lan thì mọi giấy báo cứ để trong tập hồ sơ mà cứ coi như là đã tống đạt xong.

 . Sau khi đã nộp đơn xin cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá, Người nước ngoài đổi nơi cư trú thì có phải đến báo cho Ủy ban Tỉnh biết hay không?

Có. Trong khi xét xử vụ việc thì tất cả mọi đương sự cùng với những Người đại diện và những Người được ủy quyền của họ phải có trách nhiệm thông báo cho cơ quan hành chính công cộng về mọi sự thay đổi địa chỉ và nơi sinh sống của mình. Trong quá trình xem xét thủ tục, mọi văn bản thư từ sẽ luôn luôn được tống đạt theo địa chỉ có ghi là để nhận thư, mà lần cuối cùng đương sự đưa ra cho cho quan xét duyệt ghi chép.

 . Người yêu của cô công dân Ba Lan, là người cha của đứa trẻ 1,5 tuổi của họ, là công dân Cameroon và có đầy đủ tất cả các điều kiện cần thiết liên quan đến giấy phép cư trú theo Luật ân xá. Vậy cô công dân Ba Lan mà chưa phải là vợ của người này có thể nộp đơn xin cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá thay cho người đó hay là làm việc với cương vị là Người được ủy quyền của người đó hay không? Những giấy tờ gì cần thiết có để trở thành Người được ủy quyền? 

Chiểu theo Bộ luật Thủ tục Hành chính, cá nhân mà đang có khả năng làm mọi công việc pháp lý có quyền làm Người được ủy quyền của đương sự.

Sự ủy quyền phải được viết thành Văn bản hay là phải được thông báo để ghi vào hồ sơ. Bản chính hay bảo sao có chứng nhận của Ủy ban cho tờ Giấy ủy quyền cùng với biên lai nộp lệ phí 17 zloty là cần nộp kèm theo đơn xin giấy phép cư trú theo Luật ân xá (số tài khoản nhà băng mà cần nộp lệ phí có thể tìm được trên trang web của Tỉnh trưởng có thẩm quyền địa lý – cơ sở các mối liên lạc).

Nhưng cần nhớ là Người nước ngoài phải tự tay ký vào đơn xin giấy phép cư trú theo Luật ân xá và phải ghi tên và họ bằng chữ cái tiếng La Tinh, ngoài ra cần ký mẫu chữ ký vào phần H trong đơn.

 . Có chuyện gì xảy ra khi mà nhận được quyết định không có lợi về đơn khiếu nại trong hình thức phúc thẩm, thí dụ người đó trong vòng 7 ngày có thể đi ra mà không có hậu quả gì, hay là sẽ bị trục xuất và được nhận lệnh cấm quay lại Ba Lan trong vòng một thời gian nào đó?

Trong trường hợp nhận được quyết định bị từ chối không cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá Người nước ngoài sẽ phải áp dụng các nguyên tắc hiện hành của Bộ luật ra ngày 13.06.2003 về người nước ngoài (Công báo năm 2006, số 234, phần 1694 cùng các sửa đổi sau này), có nghĩa là Người nước ngoài có thể bị lĩnh quyết định có trách nhiệm tự đi ra khỏi hay là bị trục xuất ra khỏi lãnh thổ Ba Lan.

 . Người nước ngoài nộp đơn khiếu nại về quyết định bị từ chối trong vòng 14 ngày và đã tự hồi hương về nước xuất xứ. Khi đợi ở nước ngoài, lại nhận được quyết định được cấp giấy phép cư trú. Vậy cần làm gì?

Muốn vào lãnh thổ Ba Lan để theo công việc liên quan đến việc được cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá, Người nước ngoài phải đến xin visa tại Phòng lãnh sự tương ứng, mục đích là để thi hành giấy phép cư trú theo thời hạn xác định.

 . Dựa theo những bằng chứng gì mà người đang sinh sống trong lãnh thổ Ba Lan có thể hợp thức hóa công việc cư trú của mình, nghĩa là đương sự cần phải nộp những gì, mục đích là để tận dụng thủ tục hợp thức hóa công việc cư trú trong khuôn khổ Luật ân xá?

Các thông tin liên quan đến giấy tờ mà cần nộp kèm theo đơn xin cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá đang có trong các trang web của các Ủy ban Tỉnh cụ thể – cơ sở các mối liên lạc).

 . Có  phải điều kiện cư trú liên tục như xác định theo Điều 1 Luật ân xá và không vi phạm các nguyên nhân tiêu cực như xác định trong Điều 3 khoản 1 Luật ân xá là nguyên nhân duy nhất đủ để được tận dụng xin thẻ theo Luật ân xá?

Cơ quan lập pháp yêu cầu là Người nước ngoài mà muốn xin thẻ theo Luật ân xá là phải có để ý đến việc là đang ở trong lãnh thổ Ba Lan liên tục ít nhất từ ngày 20.12.2007 (Điều 1 điểm 1) và những người mà ở Ba Lan liên tục ít nhất là từ ngày 01.01.2010 và trước ngày đã bị cấp quyết định cuối cùng là từ chối không được cấp quy chế tỵ nạn, trong quyết định có tuyên án về việc trục xuất (Điều 1 điểm 2) - là công việc cư trú của người đó tính vào ngày Bộ luật đi vào thực tiễn (tức là vào ngày 01.01.2012) là đang bất hợp pháp

Ngoài ra Người nước ngoài có thể nộp đơn xin thẻ theo Luật ân xá, mà vào ngày 01.01.2010 vẫn đang chờ thủ tục cấp quy chế tỵ nạn, khi mà đã có nộp đơn xin tiếp theo (Điều 1 điểm 3). Trong trường hợp này cơ quan lập pháp không yêu cầu Người nước ngoài phải có sự cư trú liên tục trong lãnh thổ Ba Lan hay là công việc cư trú phải là bất hợp pháp vào ngày 01.01.2012.

 . Khi yêu cầu cần nộp lệ phí cho việc cấp giấy phép cư trú theo thời hạn xác định bằng hình thức Luật ân xá là có phù hợp với Bản phụ lục kèm theo của Bộ luật về việc nộp lệ phí hay không?

Có. Lệ phí cho việc cấp giấy phép cư trú theo thời hạn xác định bằng hình thức Luật ân xá có mức là 340 zloty (xem: phẩn III điểm 2 Bản phụ lục kèm theo của Bộ luật ra ngày 16.11.2006 về việc nộp lệ phí – Công báo năm 2006, số 225, phần 1635 cùng các sửa đổi sau này)

 . Luật ân xá có được tính cho cả những Người nước ngoài, mà vào ngày 01.01.2012 đang bị áp dụng Điều 110 Bộ luật về Người nước ngoài (có nghĩa là Người nước ngoài vào ngày 01.01.2012 đang bị bắt, bị đưa vào Trại có canh gác, Trại giam trục xuất, người mà đang bị áp dụng hình thức phòng ngừa theo kiểu cấm không cho ra nước ngoài hay là bị tù giam hậu quả phải thi hành theo các bản tuyên án dựa trên cơ sở các bộ luật) hay không?

Công nhận cho phù hợp với mục đích của Luật ân xá là cứ coi sự cư trú của Người nước ngoài, mà có nêu ra theo Điều 110 Bộ luật ra ngày 13.06.2003 về Người nước ngoài (Công báo năm 2006, số 234, phần 1694 cùng các sửa đổi sau này) - là đang bất hợp pháp. Những Người nước ngoài này cũng có quyền nộp đơn xin cấp giấy phép cư trú theo Luật ân xá.

Mọi thông tin cụ thể có thể xem trên trang web: www.abolicja.gov.pl

Các số điện thoại cần thiết:

1 - Phát ngôn viên Cục Quản lý Người nước ngoài, Cộng hòa Ba Lan: Pani Ewa Piechota: 00 48 723 982 615.

 2 - Phiên dịch tuyên thệ Bộ Tư pháp, Cộng hòa Ba Lan: Ông Ngô Hoàng Minh: 00 48 601 76 46 25. 

Ngô Hoàng Minh (queviet.pl)